Wpływ usztywnienia połączenia płatew–krokiew konstrukcji wsporczej paneli PV w świetle badań doświadczalnych w skali naturalnej

Influence of stiffening the purlin–rafter connection of the PV panels support structure in the light of experimental research on a natural scale

Autor

Słowa kluczowe:

stalowe konstrukcje cienkościenne, profile gięte na zimno, badania doświadczalne, konstrukcja wsporcza paneli fotowoltaicznych

Keywords:

thin-walled steel structures, cold-formed profiles, experimental research, photovoltaic support structure

Streszczenie

Przedmiotem artykułu jest analiza porównawcza wyników badań doświadczalnych dwóch typowych konstrukcji wsporczych paneli fotowoltaicznych zbudowanych z  prefabrykowanych cienkościennych elementów stalowych o przekroju otwartym. Konstrukcje te były podobne zarówno pod względem gabarytu, jak i  zastosowanych materiałów. Poddano je obciążeniom o takiej samej wartości i  sposobie przyłożenia. Jedyną różnicą pomiędzy zbadanymi modelami był sposób wykonania połączeń płatwi z  krokwią. W  jednej konstrukcji zastosowano popularne połączenie quasiprzegubowe, czyli przez skręcenie pojedynczą śrubą przylegających do  siebie półek łączonych kształtowników. W  drugiej konstrukcji dodano krótkie kątowniki łączące środniki krokwi i  płatwi, zapewniające podparcie widełkowe zgodne z  wymaganiami normy [1]. Przykładane obciążenie imitujące wpływ obciążeń klimatycznych realizowano etapami, a  pracę konstrukcji dokumentowano poprzez rejestrację przemieszczeń w  15 charakterystycznych punktach pomiarowych. Porównanie uzyskanych wyników wykazało znaczną przewagę konstrukcji z dodatkowymi elementami usztywniającymi złącza płatew–krokiew: zaobserwowano zmniejszenie nawet o  ponad 80% wartości przemieszczeń elementów oraz ogólny wzrost lokalnej i  globalnej nośności konstrukcji. Usztywnienie węzłów i  zmniejszenie ich podatności pozwoliło na  uzyskanie współpracy tarczy tworzonej przez panele fotowoltaiczne, symulowane w badaniu przez zastępcze drewniane elementy płytowe. Powstała przepona tarczowa aktywnie przeciwdziała zwichrzeniu płatwi, powoduje globalne wyrównanie sił wewnętrznych, zmniejszenie podatności całego układu na zwichrzenie i utratę stateczności, a w efekcie przekłada się na znacząco większą nośność konstrukcji.

Abstract

This article presents a comparative analysis of experimental results for two typical photovoltaic panel support structures constructed from prefabricated, thin-walled, open-section steel elements. These structures were very similar in dimension and materials. They were also subjected to identical loads, both in terms of magnitude and application method. The only difference between the models tested was the method of constructing the purlin-rafter connections. The first structure uses a common quasi-articulated connection, i.e. the adjacent shelves of the connected sections are screwed together with a single screw. The second one featured an additional short angle connecting the rafter and purlin webs, providing fork-shaped support in accordance with the requirements of the [1]. The applied load, simulating the effect of climate loads, was applied in stages, and the structure’s performance was documented by recording displacements at 15 characteristic measurement points. Comparison of the results revealed a significant advantage for the structure with additional stiffening elements at the purlin-rafter joints: a  reduction of element displacements by over 80% and a  general increase in the local and global load-bearing capacity of the entire structure. Stiffening the joints and reducing their flexibility allowed for the co-operation of  the shield created by the photovoltaic panels, simulated in the study by substitute wooden panel elements. The resulting shield diaphragm actively counteracts purlin buckling, causes global equalization of internal forces, reduces the entire system’s susceptibility to warping and stability loss, and ultimately translates into a significantly greater load-bearing capacity of the structure.

Bibliografia

[1] PN-EN 1993-1-1:2024-10. Eurokod 3 – Projektowanie konstrukcji stalowych – Część 1-1: Reguły ogólne i reguły dla budynków.

[2] Michalik S., Zieliński D., Transformacja energetyczna w Polsce w świetle strategicznych dokumentów rządowych, raport, Warszawa: Sieć Badawcza Łukasiewicz – ITECH Instytut Innowacji i Technologii, 2024.

[3] Miczyńska-Kowalska M., „Rozwój proekologicznej energetyki w Polsce” w: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, nr 81 (1), 2025, s. 102–114.

[4] Jędral W., „Transformacja polskiej energetyki w aspekcie neutralności klimatycznej” w: Energetyka, nr 1, 2024, s. 11–17.

[5] Herudziński T., Swacha P., „Polacy wobec transformacji energetycznej i źródeł energii – perspektywa socjologiczna” w: Przegląd Politologiczny, nr 1, 2022, s. 81–93.

[6] Petrovich B., „European Electricity Review 2026”, 2026 [dostęp: 14.05.2026], w: Ember, https://ember-climate.org/insights/research/european-electricity-review-2026/.

[7] PN-EN 1993-1-5:2008. Eurokod 3 – Projektowanie konstrukcji stalowych – Część 1-5: Blachownice.

[8] PN-EN 1993-1-3:2025-11. Eurokod 3 – Design of steel structures – Part 1-3: Cold-formed members and sheeting.

[9] Gosowski B., Zginanie i skręcanie cienkościennych elementów konstrukcji metalowych, Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 2015.

[10] Rapp P., Wrześniowski K., Wdowicki J., „Skręcanie nieswobodne prętów złożonych o przekroju otwartym” w: Engineering Transactions, t. 23, nr 4, 1975, s. 625–640.

[11] Obrębski J.B., Cienkościenne sprężyste pręty proste, Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, 1999.

[12] Bijak R., Kołodziej G., „Zginanie i skręcanie belek o przekroju monosymetrycznym” w: Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture, t. 63, nr 1/I/16, 2016, s. 315–322.

[13] Szychowski A., „A theoretical analysis of the local buckling in thin-walled bars with open cross-section subjected to warping torsion” w: Thin-Walled Structures, t. 76, 2014, s. 42–55.

[14] Galishnikova V., Gebre T.H., „The behaviour of thin-walled beam with restrained torsion” w: Magazine of Civil Engineering, t. 110, nr 2, 2022, s. 11007.

[15] PN-EN 1993-1-8:2025-11. Eurokod 3 – Design of steel structures – Part 1-8: Joints.

[16] PN-EN 1990:2025-10. Eurocode – Basis of structural and geotechnical design.

Pobrania

Opublikowane

08.06.2026

Numer

Dział

Artykuły